Ramazan Bayramı

Şükür ve sevinç günü

Ramazan Bayramı, Şevval ayının ilk üç günüdür. Halk arasında Şeker Bayramı da denir. Arapçada bayrama “dönüp gelen” anlamındaki îd denir; her yıl yeniden gelen sevinç demektir. Peygamberimiz (s.a.v.) Medine'ye geldiğinde halkın cahiliyeden kalma iki eğlence günü olduğunu görmüş ve Allah'ın onların yerine daha hayırlısını, Ramazan ve Kurban bayramlarını verdiğini söylemiştir (Ebû Dâvûd).

Bayram, Ramazan boyunca kazandığın alışkanlıkları bırakmanın günü değildir. Bayram sabahı da sabah namazını kılmak, Kur'an'ı rafa kaldırmamak ve iftar sofralarında kurduğun paylaşmayı sürdürmek, bir ayın emeğini korumanın yoludur.

Kur'an, Ramazan'ı anlatan ayetin sonunda orucun sayısını tamamlamayı ve Allah'ı yüceltmeyi birlikte anar. Bayram tekbirleri de bu yüceltmenin sesidir.

Bayram sabahı ve bayram günleri

Bayramın kendine has, sade sünnetleri vardır. Bir kısmını çocukluğundan hatırlayacaksın.

• Fitreni, yani fıtır sadakasını en geç bayram namazından önce ver. Peygamberimiz fitrenin insanlar namaza çıkmadan verilmesini emretmiştir (Buhârî 1503). Ramazan içinde erkenden vermek, ihtiyaç sahibinin bayrama hazırlanmasına imkân tanır.
• Sabah gusül abdesti al, temiz ve güzel elbiselerini giy.
• Namaza gitmeden önce birkaç hurma ya da tatlı bir şey ye. Peygamberimiz Ramazan Bayramı'nda bir şey yemeden namaza çıkmazdı (Buhârî 953).
• Bayram namazını cemaatle kıl ve yolda tekbir getir. Bayram hutbesi namazdan sonra okunur; kalkmadan onu da dinle.
• Büyüklerini ziyaret et, küslerle barış, çocukları sevindir.
• Vefat etmiş yakınlarını dua ile an. Kabir ziyareti her zaman yapılabilir; bayramda yapmak da güzel bir gelenektir.

Bayram sevinci

Bayramda sevinmek dindarlığa aykırı değildir. Bir bayram günü Hz. Ebû Bekir, evde şarkı söyleyen iki küçük kızı susturmak isteyince Peygamberimiz “Her kavmin bir bayramı vardır, bu da bizim bayramımızdır” demiştir (Buhârî 952).

Peygamberimiz bayram namazına bir yoldan gidip başka bir yoldan dönerdi (Buhârî 986). Âlimler bunun hikmetlerinden birini daha çok insanla selamlaşmak ve bayram sevincini sokaklara yaymak olarak açıklar.

Bayram herkes için kalabalık değildir. Yalnız yaşayan bir yaşlı, ailesinden uzakta bir öğrenci, yakınını yeni kaybetmiş bir komşu… Bayram sabahı edilen bir telefon ya da kapıya bırakılan bir tabak tatlı, onların bayramını da başlatabilir. Çocuklara verilen bayram harçlığı da bu sevincin en eski geleneklerindendir.

Bilmen gerekenler

Bayramın birinci günü oruç tutulmaz. Peygamberimiz iki bayram gününde oruç tutmayı yasaklamıştır (Buhârî 1990).

Fitreyi bayram namazından önce vermeyi unuttuysan yine de ver; Hanefî mezhebine göre bu borç düşmez.

Bayram namazı Hanefî mezhebine göre vaciptir ve cemaatle kılınır; kaçırılırsa tek başına kazası yapılmaz. Diğer mezheplerde hükmü konusunda farklı görüşler vardır. İki rekâttır ve fazladan tekbirlerle kılınır; camide imama uyman yeterlidir.

Şevval ayında altı gün oruç tutmak isteyenler bayramdan sonra başlayabilir. Peygamberimiz, Ramazan'ı oruçla geçirip Şevval'de altı gün daha oruç tutanın bütün yılı oruçlu geçirmiş gibi olacağını söyler (Müslim 1164). Bu altı günü peş peşe ya da ayrı ayrı tutabilirsin.

Bayramlaşırken “Bayramın mübarek olsun” demek güzel bir adettir. Sahabenin bayramda karşılaştıklarında birbirlerine “Tekabbelallâhu minnâ ve minke”, yani “Allah bizden ve senden kabul etsin” dediği nakledilir. Bir ayın ibadetinin ardından en güzel dua da kabulünü istemektir; Hz. İbrahim ve Hz. İsmail'in Kâbe'yi inşa ederken yaptığı dua bunu en sade hâliyle söyler.