Mevlid Kandili

Mevlid ne demek?

Mevlid, “doğum zamanı, doğum yeri” demektir. Peygamberimizin Rebîülevvel ayının 12. günü Mekke'de dünyaya geldiği kabul edilir; Türkiye'de 11'ini 12'sine bağlayan gece Mevlid Kandili olarak idrak edilir. Doğum tarihi konusunda farklı rivayetler vardır; 12 Rebîülevvel en yaygın kabul görenidir. Doğduğu yıl, Ebrehe'nin Kâbe'yi yıkmak için fillerle geldiği yıl olduğu için Fil Yılı diye anılır.

Babası Abdullah o doğmadan vefat etmişti. Annesi Âmine'yi altı, dedesi Abdülmuttalib'i sekiz yaşında kaybetti. Yetim büyüyen bu çocuk, yetimlere en şefkatli davranan insan oldu.

Peygamberimiz, pazartesi orucunu soran birine “O gün doğdum” cevabını vermiştir (Müslim 1162). Doğduğu gün onun için de anlamlıydı ve o bu günü şükürle, oruçla karşılardı. Kur'an ise onun gönderilişini tek kelimeyle özetler: rahmet.

Süleyman Çelebi'nin Mevlid'i

Türkiye'de “mevlid okutmak” denince akla gelen eser, Bursa'da imamlık yapmış Süleyman Çelebi'nin Vesîletü'n-necât'ıdır, yani “kurtuluş vesilesi”. Eser, Peygamberimizin doğumunu, peygamberliğini, Miraç'ını ve vefatını sade bir Türkçeyle anlatır.

En çok bilinen bölümü doğumu anlatan kısımdır. “Âmine Hâtun Muhammed anesi” diye başlayan dizeler ve “merhaba” diye biten beyitler, birçok insanın kulağında çocukluktan kalmıştır.

Mevlid doğumlarda, sünnet düğünlerinde, askere uğurlamalarda ve vefatların ardından okunur. Mevlid okunurken susup dinlemek ve ardından yapılan duaya katılmak, Peygamberimizi topluca anmanın bize özgü bir yoludur.

Bu geceyi nasıl geçirebilirsin

Mevlid Kandili'nin en doğal ibadeti salavattır. Peygamberimiz, kendisine bir kez salavat getirene Allah'ın on kez rahmet edeceğini söyler (Müslim 408).

Salavat getirirken kalıplara sıkışmana gerek yok. “Allâhümme salli alâ Muhammed” demek de bir salavattır. Namazda okuduğun Salli-Barik duaları ise, sahabe nasıl salavat getireceklerini sorduğunda Peygamberimizin bizzat öğrettiği sözlerdir (Buhârî 3370).

• Gün içinde ve gece boyunca salavat getir.
• Peygamberimizin hayatını anlatan bir siyer kitabından birkaç sayfa oku; kısa bir hadis derlemesinden her gün bir hadis okumaya da bu gece başlayabilirsin.
• Çocuklarına onun çocuklara gösterdiği şefkati anlat.
• Onun bir sünnetini hayatına kat: güler yüz, selam vermek ya da yemeğe besmeleyle başlamak gibi küçük bir şey seç.
• Kur'an oku, kaza ya da nafile namaz kıl, dua et.
• Mevlid okunan bir meclise katıl ya da evinde aileni bir araya topla.
• Bir yetimi, bir yaşlıyı ya da yalnız bir komşuyu sevindir; o, zayıfların hep yanında dururdu.

Farklı görüşler

Peygamberimizin doğumunu özel bir gece olarak anmak, ilk nesillerde görülen bir uygulama değildir; sonraki yüzyıllarda yaygınlaşmıştır. Bu yüzden âlimler arasında farklı görüşler vardır. Bazıları bunu dinde sonradan ortaya çıkmış bir uygulama sayar. Birçoğu ise Peygamber sevgisini canlı tutan, ölçülü kaldıkça güzel bir gelenek olarak görür.

Türkiye'de yaygın olan ikinci yaklaşımdır ve Diyanet de Mevlid Kandili'ni dini günler arasında sayar. Bu gece için de rekâtı belirli özel bir namaz ya da özel bir dua bildirilmez. Mevlid okunurken ya da kandil gecesinde israftan ve gösterişten uzak durmak ise iki görüşün de üzerinde birleştiği bir edeptir.

Hangi görüşe yakın olursan ol, ortak nokta şudur: Peygamberimizi sevmenin ölçüsü, onun ahlakını yaşamaya çalışmaktır. Kur'an ona “Şüphesiz sen büyük bir ahlaka sahipsindir” diye seslenir (Kalem 68:4).