Aşure Günü

Aşure günü nedir?

Aşure, Muharrem ayının onuncu günüdür; adı da Arapçada “on” anlamındaki kökten gelir.

Aşure orucu İslam'dan önce de bilinirdi. Hz. Âişe, Kureyş'in cahiliye döneminde bu günü oruçla geçirdiğini ve Peygamberimizin (s.a.v.) de bu orucu tuttuğunu anlatır. Ramazan orucu farz kılınınca Aşure orucu, dileyenin tuttuğu nafile bir oruç olarak kaldı (Buhârî 2002).

Medine'de bu güne yeni bir anlam eklendi. Peygamberimiz Yahudilerin bu gün oruç tuttuğunu görüp sebebini sordu. Bunun, Allah'ın Hz. Musa'yı ve kavmini Firavun'dan kurtardığı gün olduğunu söylediler. Peygamberimiz “Ben Musa'ya sizden daha yakınım” buyurdu, o gün oruç tuttu ve Müslümanlara da tutmalarını emretti (Buhârî 2004).

Hz. Musa'nın kurtuluşu, umudun en dar anda geldiğini anlatan bir hikâyedir: önlerinde deniz, arkalarında Firavun'un ordusu vardı. Kur'an o anı şöyle anlatır:

Aşure gününü nasıl geçirebilirsin

Bu günün en bilinen ibadeti oruçtur. Peygamberimiz, Aşure orucunun önceki yılın günahlarına kefaret olmasını Allah'tan umduğunu söyler (Müslim 1162).

Ömrünün son yılında da “Gelecek yıla kalırsam dokuzuncu günü de oruç tutacağım” buyurdu (Müslim 1134). Bu hadise dayanarak âlimler, Aşure orucunu dokuzuncu ya da on birinci günle birlikte, iki gün tutmayı tavsiye eder.

• Muharrem'in 9 ve 10'unu ya da 10 ve 11'ini oruçlu geçir.
• Gün içinde Kur'an oku, dua et. Hz. Musa'nın deniz kıyısında söylediği “Rabbim benimle beraberdir” sözünü düşün.
• Aşure pişiriyorsan komşularına, özellikle yalnız yaşayanlara ve ihtiyaç sahiplerine dağıt.
• Kazan kaynarken evdekileri bir araya topla; çocuklara Hz. Musa'nın kurtuluşunu ve bu günün neden oruçla anıldığını anlat.
• Aileni ve akrabalarını gözet; bir telefonla da olsa hâl hatır sor.

Komşuya bir kâse

Aşure pişirmek dinî bir hüküm değildir; ama dayandığı ruh sahih hadislerde vardır. Peygamberimiz Ebû Zer'e (r.a.) “Çorba pişirdiğinde suyunu çok koy ve komşularını gözet” demiştir (Müslim 2625). Cebrail'in ona komşu hakkını o kadar çok tavsiye ettiğini, komşuyu mirasçı kılacağını sandığını da söyler (Buhârî 6014).

Bu yüzden aşure günü güzel bir fırsattır: yıllardır sadece selamlaştığın komşunun kapısını bir kâseyle çalmak. Aşurenin mutlaka belli sayıda eve dağıtılması gerektiği gibi inançların dinî bir dayanağı yoktur; kaç kâse çıkıyorsa o kadar kapı yeter. Kapıyı açan komşu başka bir inançtan olsa da kâse aynı kâsedir; komşuluk hakkı herkes içindir.

Aşure tatlısı, Kerbela ve rivayetler

Anadolu'da bu günün en tatlı yüzü aşure kazanıdır: buğday, nohut, fasulye, kuru meyveler. Halk arasında, tufandan sonra Nuh'un gemisinde kalan erzakla pişirildiği anlatılır. Bu bir hadis değil, kuşaktan kuşağa aktarılan güzel bir hikâyedir.

Aşure gününe başka peygamberlerle ilgili pek çok olay da bağlanır: Hz. Âdem'in tövbesinin kabulü, Hz. Yunus'un balığın karnından çıkışı gibi. Bunların çoğu sağlam rivayetlere dayanmaz. Sahih kaynaklarda bu güne bağlanan olay, Hz. Musa'nın kurtuluşudur.

Muharrem'in onuncu günü, Peygamberimizin torunu Hz. Hüseyin'in Kerbela'da ailesiyle birlikte şehit edildiği gündür. Bu yüzden Aşure, Müslümanların hafızasında derin bir hüzün de taşır. Alevi toplumu için de Muharrem, oruç ve matemle geçen, sonunda aşurenin pişirildiği bir aydır. Bu gün Hz. Hüseyin ve onunla birlikte şehit edilenler için Fâtiha okuyup dua edebilirsin.

Bu güne özel bir dua bildirilmez. Aşağıda, Hz. Musa'nın Kur'an'da geçen kısa ve içten bir duasını bulabilirsin.