Kurban Bayramı

Kurbanın hikâyesi ve anlamı

Kurban Bayramı, Zilhicce ayının onuncu günü başlar ve dört gün sürer. Hac ibadetinin en yoğun günlerine denk gelir.

Bayramın kökü Hz. İbrahim'e uzanır. Rüyasında oğlunu kurban ettiğini gören İbrahim (a.s.) ve “Ey babacığım! Ne ile emrolundunsa yap” diyen oğlu, Allah'a teslimiyetin en güzel örneğini verdiler. Kur'an bu anın sonunu şöyle anlatır: “Ona fidye olarak büyük bir kurbanlık verdik” (Sâffât 37:107).

Peygamberimiz (s.a.v.) de Medine'de kurban kesmiştir. Enes (r.a.), onun bir bayramda iki koçu kendi eliyle, besmele ve tekbir getirerek kestiğini anlatır (Müslim 1966).

Kurban kelimesi “yaklaşmak” anlamındaki kökten gelir. Kesilen hayvan bir vesiledir; amaç Allah'a yakınlaşmaktır. Kur'an bunu açıkça söyler:

Kurban ve bayram günleri

Hanefî mezhebine göre kurban, dinen zengin sayılan, akıllı, ergen ve yolcu olmayan her Müslümana vaciptir. Diğer mezheplerde ise müekked sünnettir. Kendi durumundan emin değilsen bir hocaya danışabilirsin.

• Bayram namazını kıl; kurban, bayram namazından sonra kesilir.
• Kesim vakti Hanefî mezhebine göre bayramın ilk üç günüdür; Şâfiî mezhebinde dördüncü gün de kesilebilir.
• Koyun ve keçi bir kişi adına kesilir; sığır ve deve yedi kişiye kadar ortak kesilebilir.
• Kesimde “Bismillâhi Allâhu ekber” denir. Hayvana eziyet etmemeye, bıçağı iyi bilemeye ve onu rahat ettirmeye özen göster (Müslim 1955).
• Etin üçte birini evine, üçte birini akraba ve komşularına, üçte birini ihtiyaç sahiplerine ayırmak müstehaptır.
• Kurbanını kendin kesemiyorsan güvenilir bir kuruma vekâlet verebilirsin.
• İhtiyaç sahiplerinin payını ilk gün ulaştırmaya çalış; bayram sofrasına zamanında yetişen et en güzel ikramdır.
• Her farz namazdan sonra teşrik tekbirini getir; tekbirler bayramın dördüncü günü ikindi namazıyla sona erer.

Kesim günü için pratik notlar

Hayvanı seçerken yaşına ve sağlığına dikkat et. Koyun ve keçi bir, sığır iki, deve beş yaşını doldurmuş olmalıdır; altı ayını doldurmuş ve bir yaşındaki kadar gelişmiş koyun da kurban edilebilir. Kör, topal, aşırı zayıf ya da hasta hayvan kurban olmaz.

Kesimden önce hayvana su vermek ve onu yormadan kesim yerine götürmek de ona iyi davranmanın parçasıdır. Kurbanı belediyenin belirlediği kesim yerlerinde ya da ehil bir kasaba kestir. Sokakta, çocukların önünde ya da hayvanları birbirinin gözü önünde kesmemeye özen göster; bu hem hayvanın hakkı hem de çevrenin huzuru içindir.

Kurban kesemeyenler için de bayram aynı bayramdır. Bayram namazı, teşrik tekbirleri, ziyaretler ve dualar herkes içindir.

Bilmen gerekenler

Bayram günlerinde oruç tutulmaz. Peygamberimiz, teşrik günlerinin yeme, içme ve Allah'ı anma günleri olduğunu söyler (Müslim 1141).

Kurban kesecek kişinin, Zilhicce hilali göründükten sonra kurbanını kesene kadar saçını ve tırnaklarını kesmemesi tavsiye edilir (Müslim 1977). Hanefîlere göre bu müstehaptır; bazı âlimler ise daha bağlayıcı görür.

Kurbanın derisi ve eti satılmaz, kasaba ücret olarak verilmez. Deriyi kendin kullanabilir ya da bağışlayabilirsin.

Hisseli kurbanda ortakların hepsinin niyeti ibadet olmalı ve et tartıyla eşit bölünmelidir. Adak kurbanının hükmü ise farklıdır: etinden adak sahibi ve bakmakla yükümlü olduğu kişiler yemez, tamamı ihtiyaç sahiplerine verilir.

Bu bayramın sevinci, kurban kesemeyenlerle paylaşıldığında tamamlanır. Yalnız yaşayan komşunu, kapını çalan çocuğu, uzaktaki akrabanı hatırla.